Zware metalen in de voedingsindustrie

Printervriendelijke versieSend by email

De technische omschrijving van zware metalen slaat op hun hoge dichtheid. Tot die categorie behoren lood, cadmium, kwik, arseen... Zelfs bij lage concentraties zijn ze zeer giftig. Er bestaan verscheidene technieken die in staat zijn om zware metalen te detecteren. Deze methoden verschillen in specificiteit, detectielimiet, nodige staalvoorbereiding en kostprijs. In dit document worden een aantal detectiemethoden opgelijst met een korte beschrijving van het meetprincipe en een verwijzing naar verdere informatie.

Zware metalen zijn persistent en worden dus niet afgebroken, noch in het milieu, noch bij de verwerking van voedingsmiddelen, noch in het lichaam (waar ze wel gedeeltelijk worden uitgescheiden). Zware metalen en hun verbindingen kunnen het voedsel contamineren langs verschillende wegen. Zo kunnen zij in het voedsel terechtkomen doordat planten ze opnemen uit de bodem, door stofneerslag of tijdens de voedselbereiding. Vissen zijn meer gecontamineerd als ze in vervuild water leven. Vee neemt zware metalen op bij het eten van ruwvoeder en gras. Bij dieren stapelen de zware metalen zich vooral op in de lever en in de nieren van oudere dieren. De kans op hogere gehalten is groter bij runderen en paarden, dan bij varkens, omdat runderen en paarden grazen en langer leven.

Bij te hoge doses kunnen zware metalen wel degelijk schadelijk zijn. Immers, alle elementen, zelfs levensnoodzakelijke, kunnen toxisch (giftig) zijn. De giftigheid hangt af van de dosis waarin de mens een element opneemt. Ook hier gelden toxicologische grenswaarden die internationaal zijn vastgelegd. Het gaat bij zware metalen om chronische risico's. Enkel wanneer een consument gemiddeld gezien over langere tijd een inname heeft boven de toxicologische grens, is het niet uitgesloten dat volgende effecten op de gezondheid optreden. Lood kan leiden tot een verminderde fysieke ontwikkeling en lagere intellectuele prestaties bij kinderen en tot een verhoogde bloeddruk en hart- en vaatziekten bij volwassenen. Methylkwik kan tot storingen in de normale ontwikkeling van de hersenen van kinderen leiden en bij hogere waarden neurologische veranderingen bij volwassenen veroorzaken. Cadmium is vooral gevaarlijk voor de nieren.

De beschreven detectiemethoden zijn X-stralen fluorescentie (XRF), Atoom absorptie spectroscopie (AAS), Inductief gekoppeld plasma met optische emissie spectrocopie (ICP-OES), Inductief gekoppeld plasma met massa spectrometrie (ICP MS), voltammetrie, en Laser induced breakdown spectroscopy (LIBS). Bij verdere specifieke vragen rond detectie van zware metalen kan u ook stefan.voorspoels@vito.be contacteren.  Als bedrijven op zoek zijn naar advies omtrent de analyse-technieken die in het document worden opgelijst kunnen ze VITO vrijblijvend contacteren. VITO kan als onafhankelijke kennisinstelling neutraal advies geven omtrent de problemen en mogelijke oplossingen waarmee het bedrijf wordt geconfronteerd op analytisch vlak. Opleiding en training behoort ook tot de mogelijkheden.

Voor meer informatie: neem contact op met Filip Delport (filip.delport@biw.kuleuven.be)